Kibirli İmparatorlukların Yenilgisi: Çanakkale’nin Dünya Tarihini Değiştiren Etkisi

1915-1916 yılları arasında cereyan eden Çanakkale Savaşları, 20. yüzyılın en kanlı siper savaşlarından biri olmasının ötesinde, bir milletin varoluş iradesini dünyaya ilan ettiği bir dönüm noktasıdır. Prof. Dr. Kemal Yakut, bu zaferin toplumsal dayanışmayı nasıl çelikleştirdiğini ve Mustafa Kemal Atatürk’ün liderlik dehasını nasıl şekillendirdiğini anlatıyor.

Dünya Tarihini Değiştiren 18 Mart

İtilaf Devletleri'nin İstanbul’u ele geçirerek savaşı bitirme ve Rusya’ya yardım etme planları, 18 Mart 1915'te Türk topçusu ve Nusrat Mayın Gemisi'nin stratejik hamlesiyle suya düştü. Prof. Dr. Yakut, bu yenilginin küresel etkilerini şöyle özetliyor:

• Rus Çarlığı’nın Çöküşü: Yardım alamayan Rusya'da Bolşevik Devrimi hız kazandı.

• Britanya’nın İtibar Kaybı: "Güneş batmayan imparatorluk" sarsılmaz imajını kaybetti.

• Şark Meselesi'ne Dur Deş: Anadolu’dan Türkleri çıkarma planları büyük bir direnişle karşılaştı.

Mustafa Kemal: "Ölmeyi Emreden" Liderlik

Çanakkale, Mustafa Kemal Atatürk’ün askerî dehasını kanıtladığı ilk büyük meydandır. Sofya’daki ataşelik görevinden kendi isteğiyle cepheye koşan Yarbay Mustafa Kemal, 25 Nisan gecesi 57. Alay ile başlattığı taarruzla savaşın kaderini değiştirdi.

"Ben size taarruzu emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum."

Bu söz, sadece askeri bir komut değil, aynı zamanda Millî Mücadele’nin liderinin halk ve ordu nezdinde sarsılmaz bir güven kazanmasını sağlayan tarihi bir çıkıştır.

Toplumsal Bütünleşmenin Başlangıcı

Çanakkale Şehitliği’ne bakıldığında Şam’dan Kosova’ya, Anadolu’nun her köşesinden gelen vatan evlatlarının yan yana yattığı görülür. Prof. Dr. Yakut’a göre bu durum, Millî Mücadele’nin ihtiyacı olan "ortak iradeyi" inşa etmiştir. Siperlerdeki bu omuz omuza mücadele, Cumhuriyet’in kuruluşundaki harcı oluşturmuştur.

Gençlere Tavsiyeler: "Tarih Arazide Öğrenilir"

Prof. Dr. Kemal Yakut, gençlerin bu mirası anlaması için tarihin sadece kitaplardan değil, bizzat yaşandığı topraklarda öğrenilmesi gerektiğini vurguluyor:

• Gelibolu Ziyareti: Savaş alanları ve şehitlikler bizzat görülmeli.

• Çok Sesli Kaynak: Sadece yerli değil, yabancı kaynaklar ve Anzak günlükleri de incelenerek insancıl boyut kavranmalı.

• Müzeler ve Bilinç: Savaşın teknik ve kültürel boyutları için modern müzeler aktif olarak kullanılmalı.