Dolandırıcılık ve Terör Suçlarına Büyük Darbe: "Açık Hat" Dönemi Resmen Kapanıyor

Türkiye'de dijital güvenliği ve vatandaşların kişisel haklarını koruma altına alacak tarihi bir adım atıldı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, kamuoyunda "açık hat" olarak bilinen, suç örgütleri tarafından dolandırıcılıktan terör faaliyetlerine kadar geniş bir yelpazede kullanılan sahte hatların kökünü kazıyacak yeni düzenlemeyi duyurdu. Resmi Gazete'de yayımlanan ve Haziran ayı sonundan itibaren yürürlüğe girecek olan yeni yönetmelikle, hat açılışlarında e-Devlet ve biyometrik veri entegrasyonu zorunlu hale getirilirken, bir kişinin üzerine açabileceği hat sayısına da radikal sınırlar getirildi.

Saniyeler İçinde Biyometrik Kontrol: Yeni Aboneliklerde e-Devlet ve Parmak İzi Dönemi

Yasal boşlukları kullanarak başkalarının kimlik bilgileriyle hat açan ve bu hatlar üzerinden yasa dışı faaliyetler yürüten şebekelerin oyunu, devletin devreye aldığı yeni güvenlik kalkanıyla bozuluyor. Elektronik Haberleşme Sektöründe Başvuru Sahibinin Kimliğinin Doğrulanma Süreci Hakkında Yönetmelik ile Tüketici Hakları Yönetmeliği, Resmi Gazete'de yayımlanarak hukuki altyapısını tamamladı.

Bakan Abdulkadir Uraloğlu, atılan bu adımın arka planında binlerce vatandaşın haberi dahi olmadan icra takipleriyle, ağır ceza mahkemelerindeki davalarla ve ceza soruşturmalarıyla karşı karşıya kalması gerçeğinin yattığını belirtti. Sektördeki sahipsizliği ortadan kaldıracak ve dijital ekosistemi temizleyecek olan bu sıkı tedbirler paketi, kısa bir süre sonra tüm operatörlerde eş zamanlı olarak zorunlu uygulanmaya başlanacak.

Fotokopi Dönemi Bitti: Biyometrik ve Dijital Şifre Dönemi Başlıyor

Yeni düzenlemenin en radikal şeritlerinden biri, bayilerde uygulanan klasik kimlik fotokopisiyle abonelik işlemlerinin tamamen yasaklanması oldu. Artık elektronik ortamda güvenli şekilde doğrulanma kabiliyeti olmayan eski nüfus cüzdanları, sürücü belgeleri ya da kurum kartları hat açılışında tek başına geçerli sayılmayacak.

Yeni dönemde bir vatandaş operatör bayisine gittiğinde, ibraz ettiği kimlik kartının gerçekten kendisine ait olup olmadığını kanıtlamak zorunda kalacak. Bu süreçte yüz tanıma teknolojisi, parmak izi özeti gibi biyometrik veriler ya da e-Devlet şifresi ile T.C. Kimlik Kartı şifresi gibi ulusal doğrulama mekanizmaları kullanılacak. Kimliğini yenileyen veya kaybeden vatandaşlar ise geçici kimlik belgeleriyle işlem yapabilecek ancak bu durumda da güvenlik seviyesini artırmak adına yüz verisi teyidi gibi ek önlemler masada olacak.

Yabancı Uyruklu Kişilerin Hatları Mercek Altında

Özellikle yasa dışı hat kullanımında sıkça suistimal edilen yabancı uyruklu kişilere ait abonelikler de sıkı bir takip sistemine entegre ediliyor. Yabancıların abonelik süreçlerinde elektronik doğrulama özelliğine sahip e-pasaport gibi yüksek güvenlikli belgeler şart koşulacak.

Elektronik doğrulama imkanı bulunmayan yabancı uyruklu kişilerin kimlik bilgileri, Göç İdaresi Başkanlığı’nın merkezi Göç-Bil sistemi üzerinden biyometrik veriler yardımıyla saniyeler içinde check edilecek. Türkiye'de görev yapan diplomatların kimlik teyitleri ise doğrudan e-Devlet kapısı üzerinden Dışişleri Bakanlığı veritabanı ile eşleştirilerek onaylanacak. Mevcutta yabancılar adına açılmış olan ve kimliği bir şekilde doğrulanamayan tüm sahte hatlar, sistem tarafından tespit edilerek altı ay içerisinde tamamen kullanıma kapatılacak.

Kimse Sınırsız Hat Alamayacak: İşte Yeni Kota Sınırları

Bakanlığın getirdiği en büyük yeniliklerden biri de kişi ve kurumlara getirilen hat sınırları oldu. Sınırsız hat açtırıp bunları piyasaya "açık hat" olarak sürenlerin önünü kesmek amacıyla getirilen kotalar, hem bireysel hem de kurumsal hat piyasasını yeniden şekillendirecek.

Bireysel hatlarda Türk vatandaşları kendi adlarına en fazla 6 hat açtırabilecekken, yerleşik yabancılar için bu sınır 3, ülkeye gelen turistler için ise yalnızca 1 olarak belirlendi. Mevcut hat sayıları bu sınırın üzerinde olan abonelere, yasal geçiş süreci kapsamında 6 ay süre tanınacak. Bu süre zarfında vatandaşlar, fazla hatlarını yakınlarına ücretsiz olarak devretme ya da tamamen feshetme hakkına sahip olacak.

Kurumsal dünyada ise ticari hacme göre kademeli bir kota sistemi uygulanacak. Standart kurumsal aboneler için üst sınır 100 hat olarak belirlenirken; siyasi partiler, sendikalar, vergi muafiyeti bulunan vakıflar ve kamu yararına çalışan dernekler en fazla 2 bin hat alabilecek. Ticari işletmelerde ise mikro işletmeler 200, küçük işletmeler 500 ve orta büyüklükteki işletmeler 2 bin adetten fazla hat açamayacak. Kamu kurumları, büyükelçilikler, dev holdingler ile afet bölgelerinde arama kurtarma faaliyeti yürüten stratejik sivil toplum kuruluşları ise bu sınırlandırmaların dışında tutulacak. Ayrıca operatörler her üç ayda bir sistem taraması yaparak vefat eden, faaliyet izni iptal olan veya feshedilen sahipsiz abonelikleri otomatik olarak kapatacak.