Türkçe Deyimler Dijital Çağın Kıskacında: Kültürel Hafıza Alarm Veriyor

Türkçe deyimlerimiz tehdit altında! Dijital ortam, doğruyu da unutturuyor!

Üsküdar Üniversitesi Türkçe Öğretim Uygulama ve Araştırma Merkezi (ÜSTÖMER) Müdürü Öğr. Gör. Selçuk Duman, Türkçenin en güçlü kültürel hafıza unsurlarından biri olan deyimlerin yanlış kullanımlar nedeniyle hızla bozulduğunu ve bu durumun yalnızca bir dil hatası değil, aynı zamanda kültürel bir kayıp olduğunu vurguladı.

Duman, “Her deyim arkasında bir hikâye, bir gelenek veya tarihi bir olay barındırır. Deyimi bozduğunuzda, o tarihsel bağı koparmış olursunuz. Bu, dilin tadını ve kimliğini kaybetmesi demektir” dedi.

Yanlış Kullanımlar Kültürel Kodları Silip Atıyor

• “Göz var nizam var” → doğrusu “Göz var izan var”
• “Zürafanın düşkünü” → doğrusu “Zürefanın (zarif kimselerin) düşkünü”
• “Aptala malum olur” → doğrusu “Abdala (ermiş kişiye) malum olur”

Bu örneklerin, deyimlerin taşıdığı kültürel mirası yok ettiğini belirten Duman, “Doğal evrim değil, dilin yozlaşmasıdır” ifadesini kullandı.

Dijital Ortam ‘Yanlış Üretim Fabrikası’

Sosyal medya ve dijital platformların “galat-ı meşhur” üretim merkezi haline geldiğini söyleyen Duman, “Yanlış bir kullanım popülerleştiğinde, doğrusunu bilenler bile şüpheye düşüyor. Bu, dilin standartlarını sosyal medya fenomenlerinin belirlemesi anlamına geliyor” dedi.

Genç Kuşak Deyimlerden Uzaklaşıyor

Gençlerin deyimlerle kurduğu bağın zayıfladığını belirten Duman, “Emojiler ve İngilizce kalıplar, mecaz dünyasının yerini alıyor. Bu da gençleri Türkçenin zengin çağrışım dünyasından koparıyor” değerlendirmesinde bulundu.

“Deyimler Türkçenin Tadı Tuzu”

Duman, deyimlerin Türkçenin kimliğini korumak açısından hayati olduğunu vurgulayarak, “Bir dili sadece gramerle yaşatamazsınız. Ona tadını, kokusunu ve rengini veren deyimlerdir. Deyimlerine sahip çıkmayan bir dil, zamanla mekanikleşir ve özgünlüğünü yitirir” sözleriyle konuşmasını tamamladı.